Rode ibis - Eudocimus ruber

April 2020 : Es’ter iets te zien misschien?

In Coronatijden zijn onze wandelingen in de Gentbrugse Meersen  afgelast. Wel is het natuurlijk nog mogelijk om alleen of in “bubbles” het terrein te verkennen. Aangezien dit soms het enige mogelijke vertier was,  hebben we meer in de meersen rondgewandeld dan andere jaren, wat de nodige leuke waarnemingen heeft opgeleverd!

Het afgegraven stuk aan de E17 ligt er nog altijd  nat bij (zal later wel anders worden). Terug ideaal dus voor allerhande vogelwaarnemingen. Slobeend, Krakeend, Smient, Zomertaling, Kuifeend, Bergeend, Nijlgans, Brandganzen, Dodaars, Kievit, Grutto, Tureluur, Groenpootruiter, Scholekster, voor elkeen wat wils. Ook zangvogeltjes verblijden ons nog altijd met hun melodieus gezang.

 

Bergeend - Tadorna tadorna
Bergeend – Tadorna tadorna

De Bergeend is een middelgrote, gansachtige eend, die broedt in de Meersen. Tijdens de broedtijd heeft het adult mannetje een bloedrode snavel, met opvallende knobbel. Het vrouwtje is gemiddeld iets kleiner, met een kleinere snavelknobbel. Veel eendenvrouwtjes hebben een verenkleed met camouflagekleuren, waardoor ze weinig opvallen, wat een voordeel vormt tijdens het broeden. Het vrouwtje Bergeend is echter even bont gekleurd als de woerd. Ze zijn dan ook holenbroeders. Tijdens de balts gebeuren er ware gevechten en zitten de mannetjes achter elkaar aan. Eind mei kunnen we de jonge bergeendjes bewonderen.

Brandgans - Branta leucopsis
Brandgans – Branta leucopsis

Synchroon dansje van de Brandganzen

Groenpootruiter - Tringa nebularia
Groenpootruiter – Tringa nebularia

De Groenpootruiter (Tringa nebularia) is een middelgrote steltloper te herkennen aan de lange, groengrijze poten en de licht omhooggebogen snavel.

Tafeleend - Aythya ferina
Tafeleend – Aythya ferina
Tureluur - Tringa totanus
Tureluur – Tringa totanus
Grasmus - Sylvia communis
Grasmus – Sylvia communis

De Grasmus is een onopvallende vogel die behalve aan de typische snelle zang het makkelijkst te herkennen is aan de witte keel en lichte buik. In de Meersen is het mannetje vaak te zien in de top van een struik. Grasmussen overwinteren ten zuiden van de Sahara en moeten daarbij de woestijn overvliegen. Doordat de woestijn steeds uitbreidt, wordt de trek steeds moeilijker.

Roodborstje - Erithacus rubecula
Roodborstje – Erithacus rubecula

Sommige Roodborstjes trekken in het najaar weg naar het zuiden, andere blijven. De Roodborstjes die je ’s winters in de tuin ziet, zijn vaak noordelijke wintergasten uit Scandinavië. De Roodborst is een agressieve vogel. Ze levert felle gevechten (soms met dodelijke afloop) met soortgenoten.

https://www.natuurpunt.be/pagina/roodborst

Rode ibis - Eudocimus ruber
Rode ibis – Eudocimus ruber

Hoogtepunt qua vogels was wel een Rode ibis (Eudocimus ruber), duidelijk uitheems. Waarschijnlijk een van de ontsnapte vogels uit Planckendael (eind feb 2020). Deze soort leeft in de kustgebieden van noordelijk Zuid-Amerika, in moerasgebieden, lagunes, mangrovebossen en getijdenrivieren. Voedsel wordt gevonden in modder en ondiep water, wat onze Meersen wel te bieden hebben. Ik kon hem (haar?) van vrij dicht bewonderen. Een Rode ibis vliegt veel rond, en is vrij moeilijk te vangen. Hoe zou je zelf zijn! De foto is genomen op 28 april, dus hij vloog al een tijdje rond.

Planten

Qua planten zien we terug een aantal soorten verschijnen. Terug van weggeweest (althans voor mij) is Kruipend zenegroen (Ajuga reptans). Volop in bloei komen Pinksterbloem (Cardamine pratensis) en Look-zonder-Look (Alliaria petiolata). Beide zijn belangrijke waardplanten voor het Oranjetipje. Ook allerhande Ooievaarsbekken en de Reigersbek zijn van de partij.

Kruipend zenegroen - Ajuga reptans
Kruipend zenegroen – Ajuga reptans
Pinksterbloem - Cardamine pratensis
Pinksterbloem – Cardamine pratensis
Look-zonder-Look - Alliaria petiolata
Look-zonder-Look – Alliaria petiolata
Reigersbek - Erodium cicutarium
Reigersbek – Erodium cicutarium

Vlinders : Vlinders hebben altijd op sympathie kunnen rekenen. De Gehakkelde aurelia is dan ook wel prachtig.

Gehakkelde aurelia - Polygonia c-album
Gehakkelde aurelia – Polygonia c-album
Oranjetipje - Anthocharis cardamines
Oranjetipje – Anthocharis cardamines
Oranjetipje - Anthocharis cardamines
Oranjetipje – Anthocharis cardamines

Het Oranjetipje vliegt in 1 generatie van ongeveer begin april tot begin juni. (piek tussen 20 april en 10 mei). De wijfjes zetten de eitjes afzonderlijk af op vrij grote bloemen van vnl. Look-zonder-Look of Pinksterbloem. Om concurrentie te vermijden met andere rupsen legt het wijfje meestal 1 eitje per plant. Bij het afzetten van het eitje plaatst het wijfje tevens een geurspoor (feromoon) op de waardplant, waardoor andere wijfjes minder geneigd zijn om ook eitjes af te zetten op dezelfde plant. Mannetjes komen vroeger uit dan de wijfjes  en worden door hun opvallende oranje vlek vaker gezien dan het wijfje (zonder oranje vlek).

Kleine wintervlinder rups - Operophtera brumata
Kleine wintervlinder rups – Operophtera brumata

Begin winter verschijnen de volwassen Kleine wintervlinders (Operophtera brumata). De vleugelloze vrouwtjes paren met de gevleugelde mannetjes aan de voet van een eik waarna ze langs de stam omhoog lopen, waar ze hun eitjes leggen. De eitjes beginnen zich pas eind februari verder te ontwikkelen, waardoor aan het begin van de lente de rupsen verschijnen (soms hangend aan een draadje). De rupsen eten vnl. de hele jonge blaadjes van de eik. Belangrijk is dus dat de rupsen op het goede moment uit hun eitjes komen. Te vroeg uitkomen betekent weinig voedsel en dus sterfte. Bij te laat uitkomen bevatten de eikenblaadjes al grotere concentraties tannine, en is ook het voedsel veel minder geschikt. De eitjes hebben een “sensor” ontwikkeld om het juiste moment van uitkomen te bepalen. Deze sensor interpreteert signalen uit de omgeving. Wanneer de omgeving te snel verandert (klimaatsverandering), heeft de ’sensor’ niet genoeg tijd om zich aan te passen. Gevolg is een slechte timing en minder rupsen. Aangezien deze rupsen een welkom voedsel vormen voor de jonge Koolmezen, komen ook deze in de problemen.

Platbuik m - Libellula depressa
Platbuik m – Libellula depressa

De Platbuik (Libellula depressa) is een nogal forse libel met een zeer breed achterlijf. Zowel voorvleugels als achtervleugels bezitten aan de basis een donkere vlek. De aders in deze donkere vlekken zijn zeer opvallend geel. Zoals veelal heeft het mannetje een andere kleur dan het vrouwtje. Bij het mannetje is het achterlijf na het uitsluipen oranjegeel, met gele stukjes aan de rand. Later raakt het achterlijf blauw berijpt, waarbij eerst alleen de gele stukjes nog overblijven om later gans blauw te worden. Vrouwtjes vertonen dezelfde evolutie, echter van geel naar bruin. Vrouwtjes hebben ook een breder achterlijf dan het mannetje. Geslachtsrijpe mannetjes patrouilleren veelvuldig boven het water. Tussen de patrouillevluchten door gaan ze vaak op een vaste uitkijkplaats (dood takje) langs de oever zitten. Telkens keren ze terug naar de uitkijkplaats. Andere mannetjes worden fanatiek verjaagd, met de vrouwtjes wordt direct in de lucht gepaard.

Gewone pendelvlieg - Helophilus pendulus
Gewone pendelvlieg – Helophilus pendulus

De Gewone pendelvlieg is één van de meest voorkomende zweefvliegen. Vooral bij water en moerassen. Het is een middelgrote tot grote opvallende zweefvlieg met een borststukrug met geelwitte lengtestrepen. Bij de Gewone pendelvlieg raken de witte banden op het 3e achterlijfsegment elkaar niet, bij de Citroenpendelvlieg wel. Bij dit genus geldt het wel of niet raken van de ogen niet om het geslacht te bepalen, maar aan de achterlijfpunt kan men zien dat het een mannetje is. Larven zijn rattenstaartlarven. Ze leven in het water, vaak in rottende planten. Zijn niet kieskeurig. (vb. dakgoten)

Maartse vlieg - Bibio marci
Maartse vlieg – Bibio marci

De Maartse vlieg behoort tot de Rouwvliegen, maar zijn eigenlijk muggen. De familie kent meerdere soorten maar de bekendste zijn wel de Maartse vlieg (Bibio marci), Bibio hortulanus en de Gewone rouwvlieg (Dilophus febrilis), die algemeen voorkomen begin lente. De naam “Maartse vlieg” heeft niets te maken met de maand maart, maar is afkomstig van de evangelist Marcus, die op 25 april zijn naamdag heeft. De mannetjes hebben enorm grote facetogen in vergelijking met vrouwtjes waardoor ze er anders uitzien. De mannetjes hebben geheel heldere vleugels. De vrouwtjes zijn iets groter en hebben donker gekleurde vleugels. Tevens opmerkelijk zijn de lange poten die onder de traag vliegende muggen bungelen. Opmerkelijk is dat deze muggen niet erg schuw zijn maar zelfs bij aanraking gewoon blijven zitten. Veelal komen ze voor in groepen, wat soms schrik inboezemt. Ze zijn echter ongevaarlijk.

Elzenhaantje - Agelastica alni
Elzenhaantje – Agelastica alni
Elzenhaantje - Agelastica alni
Elzenhaantje – Agelastica alni

Het Elzenhaantje (Agelastica alni) (6 tot 7 mm) is een blauwzwart glanzend kevertje. De kevertjes overwinteren op de bodem, onder bladeren en plantenresten. Vanaf april zijn ze massaal te zien vooral op de bladeren van de Els, waarin ze grote gaten vreten. Het komt ook voor op hazelaar, populier, en wilg. In juni zien we de talrijke zwarte larven (met 2 rijen behaarde wratten) op de bovenkant van de bladeren. Als we enkele blaadjes omdraaien vinden we de oranje eitjes. De larven verstoppen zich na 3 weken (vanaf juli), op de grond onder plantenresten. Na 8 tot 11 dagen verschijnt de nieuwe generatie kevertjes, die terug overwinteren.

Aardhommel - Bombus terrestris
Aardhommel – Bombus terrestris

De Aardhommel (Bombus terrestris) behoort tot de Bijenfamilie (Apidae). Hommels worden gekenmerkt door een stevige lichaamsbouw en een zeer dichte pelsachtige beharing. Hierdoor zijn ze in staat, (samen met de voordelen van de sociale levenswijze), zich te vestigen in relatief koude streken. De hommel kan zelf zijn lichaamstemperatuur verhogen, door het trillen van de borstspieren, zonder dat de vleugels meebewegen. Hij kan zo een lichaamstemperatuur van 30 °C tot 32 °C handhaven. De koningin vliegt al bij een buitentemperatuur van 2°C, de werksters bij 6°C. Voor andere bijen zijn dergelijke temperaturen veel te laag om zich buiten het nest te begeven. Zo zien we reeds vroeg de hommelkoningin (die op zich alleen de winter heeft doorsparteld) rondvliegen boven de grond. In tegenstelling tot de bij heeft de hommel ook stevige kaken; deze worden echter alleen gebruikt om bloemen stuk te knippen om bij de nectar te komen (Smeerwortel).

Besgal op zomereik Lensgalwesp - Neuroterus quercusbaccarum
Besgal op zomereik Lensgalwesp – Neuroterus quercusbaccarum
Bladgal op zomereik Lensgalwesp - Neuroterus quercusbaccarum
Bladgal op zomereik Lensgalwesp – Neuroterus quercusbaccarum
Lensgal op Zomereik Lensgalwesp - Neuroterus quercusbaccarum
Lensgal op Zomereik Lensgalwesp – Neuroterus quercusbaccarum

De Zomereik is een goede gastheer voor een groot aantal galvormende insecten. De Lensgalwesp (Neuroterus quercusbaccarum) is zo’n soort. Zoals bij vele galverwekkers is er een agame en een seksuele generatie. Beide veroorzaken elk een ander type gal. De seksuele generatie veroorzaakt in de lente de “besgalletjes”. Deze groeien vooral op de mannelijke bloeiwijze, doch zijn ook te vinden op jonge blaadjes. In deze galletjes kunnen zowel vrouwelijke als mannelijke galwespjes zitten. De agame generatie (met in de gallen enkel vrouwtjes die zich ongeslachtelijk kunnen voortplanten) veroorzaakt de zgn. “lensgallen”. Deze lensvormige gallen zijn te vinden vanaf juli, aan de onderkant van de eikenblaadjes. De gallen komen los van het blad, vooraleer het blad afvalt. De larven ontwikkelen zich in de op de grond gevallen gallen. Bijzonder is dat elke galvormend insect gebonden is aan één enkele waardplant. Weet men de naam van de plant, dan kan men relatief gemakkelijk de naam terugvinden van het desbetreffend insect.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s