DE STRIJD OM HET BEHOUD VAN DE GETIJDEN OP DE ZEESCHELDE GENTBRUGGE-MELLE GAAT DOOR !

GEACTUALISEERD STANDPUNT VAN NATUURPUNT NAAR AANLEIDING VAN TWEE NIEUWE TECHNISCHE NOTA’S

Het plan-MER Sigmaplan Zeeschelde Gentbrugge-Melle & Bastenakkers-Ham van opdrachtgever Waterwegen en Zeekanaal NV (W&Z) werd op 05/08/2014 door de Vlaamse overheid goedgekeurd. Hiermee kwam onze strijd tegen dit project in een nieuwe fase.

De milieueffectenrapportage is een beslissingsondersteunend element voor de initiatiefnemer van de plannen die ondertussen bij het grote publiek in en rond Gent bekend zijn. Maar er is nog een lange weg te gaan tot de realisatie van pleziervaart op dit deel van de Schelde door het uitbaggeren van de waardevolle schorren en slikken en door het bouwen van een sluis ter hoogte van Heusden.

Natuurpunt blijft strijden voor het behoud van dit stuk unieke zoetwatergetijdennatuur in verstedelijkt gebied. Natuurpunt pleit voor een goedkoop alternatief, duurzamer, dat de veiligheid verzekert en een maatschappelijke kosten-batenanalyse doorstaat, dat tegemoet komt aan reële maatschappelijke behoeften.

Met het recent toevoegen van twee technische nota’s wil W&Z overtuigend argumenteren dat grootschalige baggerwerken op de Schelde noodzakelijk zijn. Natuurpunt heeft dit standpunt steeds aangevochten. Bovendien gaat de milieueffectenrapportage niet in op alternatieven, namelijk: het beleid van de voorbije decennia verder zetten door de vervuiling aan de sluis van Gentbrugge veilig ter plaatse te laten, bedekt door een dikke laag slib, en het traject Gentbrugge-Melle beperkt uitbaggeren met het oog op afwatering. Wij roepen de Vlaamse regering op ons duurzaam alternatief de voorkeur te geven op het plan van W&Z.

Natuurpunt voert deze strijd niet alleen. Zowel het Gents Milieufront (GMF) als de buurtorganisatie GEzwiNT zijn belangrijke partners. Met inhoudelijk sterke argumentatie heeft onze coalitie van verenigingen de lokale politici, zowel van Gent als van de omliggende gemeenten, overtuigd van het belang van dit natuurgebied. Ook de publieke opinie hebben wij gaandeweg aan onze kant gekregen. Zo lanceerde wij met onze bondgenoten een online petitie die intussen door meer dan 3.000 mensen ondertekend werd.

1. Recente evolutie

Regelmatig komen Natuurpunt, GMF en GEzwiNT samen om overleg te plegen over de te volgen strategie in het verzet tegen de plannen van W&Z. Na de goedkeuring van het plan-MER en de vorming van de nieuwe Vlaamse regering hebben wij besloten met onze drie verenigingen elk apart de nieuwe verantwoordelijke minister Ben Weyts te sensibiliseren voor het project, te laten voelen dat er een breed front bestaat tegen de plannen van W&Z en de minister te verleiden tot overleg op zijn kabinet.

Het plan-MER is er gekomen in opdracht van W&Z, een NV van de Vlaamse Overheid. Is het in een democratie niet de politieke verantwoordelijke – in dit geval de Vlaamse Regering – die uiteindelijk moet beslissen of het wenselijk is dat het project uitgevoerd wordt? Wij lobbyen dus voor een politieke keuze voor natuur, mens, landschap en duurzaamheid, wat in tijden van besparingen ook goedkoper zal uitkomen.

We hebben de indruk dat de minister zich tot nu toe beperkt heeft tot het doorsturen van onze grieven naar zijn administratie, waardoor wij een voorspelbaar antwoord ontvingen van W&Z en dus niet het verhoopte politieke standpunt van de regering. Bovendien nodigde W&Z alle leden van onze coalitie uit op aparte overlegmomenten, waardoor het lijkt dat er een grote bereidheid is tot overleg met de verschillende actoren. W&Z beproefde deze inspraakstrategie ook bij de lokale besturen, waar het negeren van negatieve adviezen niet goed gevallen is.

2. Nieuwe elementen in de discussie

W&Z heeft ons intussen twee nieuwe nota’s bezorgd om aan te tonen dat ook inhoudelijk op onze argumenten geantwoord wordt. Deze nota’s moeten een repliek geven op het verzet van de tegenstanders van het project tegen het dogma dat er geen andere mogelijkheid is dan op grote schaal te baggeren op de Zeeschelde Gentbrugge-Melle. Precies deze grootschalige baggerwerken hebben de conclusies van de milieueffectenrapportage zeer nadelig beïnvloed voor alle alternatieven voor het project van W&Z, alternatieven die pleiten voor minimale baggerwerken om de kostprijs/overlast te beperken en de natuur te sparen zonder de veiligheid in gevaar te brengen.

GEzwiNT bestudeerde de twee documenten en overhandigde een nota met bemerkingen aan W&Z tijdens een overlegmoment in oktober. Hieronder zet ook Natuurpunt grote vraagtekens bij de inhoud van de teksten.

2.1. Inventarisatie door Talboom Milieu van de verontreiniging van het traject Gentbrugge tot Melle

Talboom Milieu maakte in een nota van 13/06/2014 een inventarisatie van de verontreinigingstoestand ter hoogte van het traject en een indicatieve risicobeoordeling hiervan, en geeft hierbij aan dat deze nota inleidend is, een eerste aanzet tot diepgaander onderzoek.

Drie scenario’s worden bekeken: niet baggeren, beperkt baggeren en volledig uitbaggeren van de verontreinigde waterbodem. Daarbij maakt men gebruik van eerdere milieuhygiënische onderzoeken waaruit blijkt dat de kernzone tussen de spoorwegbrug en Gentbruggebrug sterk verontreinigd is met zware metalen.

Voor de risicobeoordeling wordt gebruik gemaakt van normen van OVAM die eigenlijk voorzien zijn voor bodemonderzoek in woongebied, dus normen die niet van toepassing zijn op onderwaterbodems. Vervolgens giet men de verontreinigingssituatie in een tabel en vergelijkt die met de bovenvermelde normen. Op basis hiervan concludeert Talboom: als de verontreinigde bodem niet uitgegraven wordt kan een ecotoxicologisch risico niet uitgesloten worden en als men de vervuilde specie uitgraaft verdwijnt dat risico.

Indien deze conclusie waar is zou men kunnen stellen dat – door decennialang niet te baggeren – de bevolking aan de Schelde blootgesteld is aan ecotoxicologische risico’s, wat schuldig verzuim is. Uit een eerdere studie (2013, De Jonge et al) is echter al gebleken dat de bovenste bodemlaag niet verontreinigd is. Over het verspreidingsrisico van de verontreiniging door nalevering van zware metalen werd in die studie geconcludeerd dat er geen nalevering is onder de huidige omstandigheden. Als men deze specie alsnog uitbaggert zal er tijdens de werken wel zeker verspreiding van de vervuiling plaatsvinden, die dan – aldus Talboom – door “accuraat toezicht” onder de kritische drempelwaarden zou gehouden moeten worden.

Talboom besluit met benadrukken dat de nota geenszins een volledige afweging maakt van de voor- en nadelen van de verschillende scenario’s. Meer dan een aanzet is het niet. Toch geeft men mee dat er aanwijzingen bestaan dat de verontreiniging zich vanuit de kernzone verspreidt, hoewel deze conclusie in tegenstelling is met eerdere studies en dus helemaal niet grondig onderbouwd is. In geen geval kan deze nota het volledig uitbaggeren van de Zeeschelde Gentbrugge-Melle verantwoorden.

2.2. Conceptnota van IMDC betreffende minimale baggerwerken op de Zeeschelde

Deze conceptnota die dateert van 10/09/2014 bespreekt minimale baggerwerken op de Schelde met het oog op afwatering en de impact hiervan op de kostprijs van het project.

Om afwatering als functionele eis te realiseren moet een methode gezocht worden om een smal en ondiep baggerprofiel te realiseren. Een klein ponton wordt naar voren geschoven met een kleine graafmachine voorzien van een hydraulische graafarm (diepgang 1 meter) en voor de afvoer van het materiaal stelt men kleine afvoerbakken voor (gevuld 1,5 meter diepgang), te verplaatsen door een aangepaste duw-of sleepboot. Op basis daarvan wordt in tabellen meegedeeld wat de baggervolumes zijn bij vijf bodempeilen en doet men ingewikkelde kostenramingen berekend op basis van modellen waarvan wij de oorsprong niet kennen. Daarna is de conclusie dat de minimale baggervolumes de baggerkost sterk de hoogte injagen omwille van de lagere productiviteit van het materiaal en de toename van de uitvoeringstermijn.

Onderzoeken of er alternatieven zijn voor de werkwijze met ponton en afvoerbakken doet men niet. De context van de Zeeschelde – met de getijden en het beperkt baggeren van een afwateringsgeul bij beperkte diepgang – is zo specifiek dat de platgetreden paden van normale baggeractiviteiten moeten verlaten worden. GEzwiNT stelt voor om amfibiebaggervoertuigen in te zetten. Wij kunnen ons voorstellen dat nog andere alternatieven mogelijk zijn. In ieder geval is het gebrek aan onderzoek hiernaar een grote lacune in deze nota.

Als dogma wordt opnieuw gesteld dat de met zware metalen vervuilde baggerspecie in de zone rond de sluis van Gentbrugge volledig moet uitgebaggerd worden. GEzwiNT wijst er terecht op dat W&Z hiermee op het terrein van OVAM komt dat bevoegd is om over saneringsplicht te beslissen. Vast staat dat de kwaliteit van de specie zo slecht is dat ze in haar geheel als afvalstof zal moeten afgevoerd worden en gedumpt op een erkende stortplaats in Kruibeke. In deze nota wordt vooropgesteld dat deze operatie 65.000 m3 baggervolume zal produceren, af te voeren met een gigantisch aantal vrachtwagens om 50 km verderop te dumpen.

Deze conceptnota van IMDC heeft in ieder geval teveel tekortkomingen om zwaar te kunnen wegen in de discussies rond dit project. Het scenario waar wij voor gaan is het bestendigen van de huidige situatie: de vervuiling blijft in situ ingekapseld onder een bodemlaag die niet verontreinigd is en dit zonder veiligheidsrisico… Minder overlast, kostenbesparend, duurzaam. Het is ons een raadsel waarom dit scenario doodgezwegen wordt en waarom hierover geen objectieve kostenberekening gemaakt wordt.

3. Conclusie

In bovenvermelde nota’s staat geen informatie die overtuigt van de noodzaak van grootschalige baggerwerken op de Zeeschelde, omdat er teveel tekortkomingen in deze documenten zijn. Onze kritiek op het plan-MER heeft blijkbaar een gevoelige snaar geraakt, wat deze toevoegingen toch noodzakelijk maakte. Door de discussie aan te gaan erkent W&Z dat er een lacune is in de milieueffectenrapportage. Het plan-MER gaat niet in op de mogelijkheid om de ingekapselde historische vervuiling aan de sluis van Gentbrugge ter plaatse te laten en beperkt te baggeren op het traject Gentbrugge-Melle louter met het oog op afwatering. Dit bewijst dat wij met onze coalitie op het goede spoor zitten met het verzet tegen dit project. Natuurpunt, GMF en GEzwiNT zullen samen onverminderd doorgaan met acties en sensibilisering tegen dit project, dat schadelijk is voor mens en natuur. Wij zullen de Vlaamse regering blijven vragen het plan van W&Z definitief af te wijzen en te kiezen voor duurzame oplossingen.

NATUURPUNT GENT, 08/12/2014.

Wie de petitie nog wil tekenen , kan dit HIER doen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s